耿马土司:修订间差异
外观
小 →民国时期 |
|||
| (未显示同一用户的1个中间版本) | |||
| 第1行: | 第1行: | ||
{{土司政權 | {{土司政權 | ||
|名称=耿马土司 | |名称=耿马土司 | ||
|official_name=耿馬安撫司<br>耿馬宣撫司 | |official_name=耿馬安撫司<br>耿馬宣撫司 | ||
|土司姓氏= | |土司姓氏=罕姓 | ||
|土司民族=[[ | |土司民族=[[傣族]] | ||
|官位= | |官位= | ||
|治所=耿馬城<br>(今雲南省臨滄市<br>[[耿马傣族佤族自治县]]耿馬鎮) | |治所=耿馬城<br>(今雲南省臨滄市<br>[[耿马傣族佤族自治县]]耿馬鎮) | ||
| 第11行: | 第10行: | ||
|開始年=1397年 | |開始年=1397年 | ||
|撤銷年=1950年 | |撤銷年=1950年 | ||
|撤銷原因= | |撤銷原因=云南解放后,末代土司出走台湾 | ||
}} | }} | ||
'''耿 | '''耿马土司''',是'''耿馬安撫司'''、'''耿馬宣撫司'''的簡稱,是歷史上滇西地區的一個土司,早期4代不归属元朝,后為明朝、清朝、民國所封,轄境相當今[[雲南省]][[耿马傣族佤族自治县]]。土司為[[傣族]],罕氏。1950年後撤銷耿馬设治局,改置耿馬各民族行政委員會,1952年改設[[耿馬縣]],1955年改設[[耿馬傣族佧佤族自治縣]],幾經改制,1963年改為[[耿馬傣族佤族自治縣]]。 | ||
==地理== | ==地理== | ||
===疆域=== | ===疆域=== | ||
耿馬土司的疆域位於中國雲南省西部南定河的流域,主要擁有[[耿 | 耿馬土司的疆域位於中國雲南省西部南定河的流域,主要擁有[[耿马坝]],後來也擁有一半的[[孟定坝]]。 | ||
===民族=== | ===民族=== | ||
耿馬土司轄地內主要民族有[[傣族]]、[[佤族]]。此地的傣族是14世紀明朝初期由德宏遷來,帶來德宏傣族的風俗,使用[[傣 | 耿馬土司轄地內主要民族有[[傣族]]、[[佤族]]。此地的傣族是14世紀明朝初期由德宏遷來,帶來德宏傣族的風俗,使用[[傣那文]],語言為[[德宏傣語]]分類下的孟耿土語。佤族則居於山區,沒有自己的民族文字。 | ||
==歷史== | ==歷史== | ||
耿馬在傣族進入之前,相傳為三國時代[[永昌郡]]之下永壽城的所在,並於晉代299至342年間為永昌郡治所。而在傣族進入耿馬壩之前,該地為[[佤族]]所居。{{R|趙明生}} | |||
耿馬在傣族進入之前,相傳為 | |||
14世紀初,怒江以西至伊落瓦底江上游為麓川思氏(元代麓川路軍民總管府)的勢力範圍<ref name="陸">陸韌,泛朝政化與史料運用偏差對邊疆史地研究的影響 ——以明代“三征麓川”研究為例</ref><ref>強盛一時的麓川思氏王朝,http://history.kunming.cn/index/content/2009-04/13/content_1855416.htm {{Webarchive|url=https://archive.is/20120712111459/http://history.kunming.cn/index/content/2009-04/13/content_1855416.htm |date=2012-07-12 }}</ref>。明朝初期,傣族麓川政權崛起,傣族成批遷入鄰近地區。1380年春,耿馬土司先祖罕刷、罕謝集團,率領部眾,自 | ===明朝时期=== | ||
14世紀初,怒江以西至伊落瓦底江上游為[[麓川]]思氏(元代麓川路軍民總管府)的勢力範圍<ref name="陸">陸韌,泛朝政化與史料運用偏差對邊疆史地研究的影響 ——以明代“三征麓川”研究為例</ref><ref>強盛一時的麓川思氏王朝,http://history.kunming.cn/index/content/2009-04/13/content_1855416.htm {{Webarchive|url=https://archive.is/20120712111459/http://history.kunming.cn/index/content/2009-04/13/content_1855416.htm |date=2012-07-12 }}</ref>。明朝初期,傣族麓川政權崛起,傣族成批遷入鄰近地區。1380年春,耿馬土司先祖罕刷、罕謝集團,率領部眾,自麓川向南方遷移,途經[[木邦]]、[[阿佤山]]抵達[[勐角]],建立村寨。1397年,傣族頭目率百姓遷徙,經過勐省、來相、安雅、戛結,到達[[耿馬]]定居,建立耿馬城。{{R|臨滄市府b}} | |||
耿馬早期四代土司,罕謝法、罕正法、罕邊法、罕信法,並未附明朝。但明朝[[麓川之役|征討麓川]],陸續分封週圍的傣族部落為屬明土司,1584年,耿馬罕氏第一次歸附了明朝,接受明朝冊封為耿馬安撫司<ref>耿马傣族的历史源流</ref>。 | 耿馬早期四代土司,罕謝法、罕正法、罕邊法、罕信法,並未附明朝。但明朝[[麓川之役|征討麓川]],陸續分封週圍的傣族部落為屬明土司,1584年,耿馬罕氏第一次歸附了明朝,接受明朝冊封為耿馬安撫司<ref>耿马傣族的历史源流</ref>。 | ||
1614年,耿馬土司 | 1614年,耿馬土司罕悶金討木邦小姐娜刀坎細作召足印太(土司官夫人)時,木邦將嘉靖年間侵蝕[[孟定土司]]的[[南伞镇|南伞]]一帶河外四圏(軍弄、俄歹、軒崗、軒萊)為賠嫁地,歸耿馬土司{{R|永德縣志|鎮康縣誌}}。 | ||
{{ | ===清朝时期=== | ||
清順治年間,耿馬罕悶睆向清朝投誠{{R|清史稿卷74}}。{{fact|1702年,缅甸良渊王朝色内大王发兵犯耿马,大败而还。}}1783年,耿馬土司罕朝瑗開辦[[悉宜银厂]],每年向朝廷繳納「歲課」800兩,進入耿馬土司極盛時期。耿馬土司進一步增設土司統治機構,穩固其政權,將土司家族成員分派至各地,設置九勐十三圈,其後再由清政府承認世襲權。其轄境包含今日之耿馬、滄源縣以外,也涵蓋今日鎮康、永德等縣部分地區{{R|朱德普}}。 | |||
1874年,[[杜文秀起义|回變]]時期,勐角董土司罕恩慶與耿馬土司罕榮升發生爭奪耿馬戰爭,罕榮升向大理提督丁恆山求援,丁以調解為名,藉機殺了罕恩慶,委罕恩慶之侄罕榮高為勐角董土司。從此開始,勐角董土司歸[[鎮邊廳]]管轄。{{R|臨滄市府a}} | |||
=== | ===民国时期=== | ||
{{ | 1939年,[[雲南省政府]]設立[[耿马设治局]],保留了耿馬宣慰司和九勐十三圈<ref>{{cite book|author=胡興東|title=佤族大辭典}}</ref>。 | ||
土司罕富廷參與抗日戰爭,受任中國遠征軍第二十集團軍耿滄游擊支隊少將司令、遠征軍第十一集團軍九屬運輸總隊長兼高參{{R|罕裕卿先生傳略}}。 | |||
[[罕富廷]]<ref>罕富廷,字裕卿</ref> 1947年起擔任第一屆“國民大會”代表(耿馬設治局選區)。1950年雲南解放,罕富廷退至緬甸,在国民党军队残部“[[雲南反共救國軍]]”担任軍職,於滇緬邊境活動,四國會議之後撤至臺灣。1961年起返回金三角持續反共,1978年至臺北出席第一屆“國民大會”第六次會議,同年11月病逝於臺灣臺北市{{R|罕裕卿先生傳略}}。 | |||
[[罕富廷]]<ref>罕富廷,字裕卿</ref> 1947年起擔任 | |||
==耿馬土司列表== | ==耿馬土司列表== | ||
| 第64行: | 第48行: | ||
! width="20" align ="center"|<small>朝代</small> ||width="20" align ="center"| ||width="100" align ="center"|姓名 || width="90" align ="center"|世系 || width="100" align ="center"|在位時間 | ! width="20" align ="center"|<small>朝代</small> ||width="20" align ="center"| ||width="100" align ="center"|姓名 || width="90" align ="center"|世系 || width="100" align ="center"|在位時間 | ||
|- | |- | ||
| rowspan=8 align ="center"| <small> | | rowspan=8 align ="center"| <small>明朝 | ||
| rowspan=4 align ="center"| <small> | | rowspan=4 align ="center"| <small> | ||
| align ="center"|<small> 罕謝法(罕謝)|| align ="center"|<small>|| align ="center"|<small> 1397年-1452年 | | align ="center"|<small> 罕謝法(罕謝)|| align ="center"|<small>|| align ="center"|<small> 1397年-1452年 | ||
| 第83行: | 第67行: | ||
| align ="center"|<small> 婻秀丽(代理) || align ="center"|<small> 罕闷金之妻 || align ="center"|<small> 1633年-1659年 | | align ="center"|<small> 婻秀丽(代理) || align ="center"|<small> 罕闷金之妻 || align ="center"|<small> 1633年-1659年 | ||
|- | |- | ||
| rowspan=15 align ="center"| <small> | | rowspan=15 align ="center"| <small>清朝 | ||
|- | |- | ||
| rowspan=15 align ="center"| <small>耿馬宣撫司 | | rowspan=15 align ="center"| <small>耿馬宣撫司 | ||
| align ="center"|<small> 罕闷摆 || align ="center"|<small> 罕闷金之子 || align ="center"|<small> 1659年-1693年 | | align ="center"|<small> 罕闷摆 || align ="center"|<small> 罕闷金之子 || align ="center"|<small> 1659年-1693年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕書忠,康熙實錄作罕抒忠 || align ="center"|<small>罕闷摆之子 || align ="center"|<small> 1693年-1699年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕思芳,康熙實錄作罕世藩 || align ="center"|<small>罕書忠之子|| align ="center"|<small>1700年-1732年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕國海 || align ="center"|<small> 罕思芳之子 || align ="center"|<small> 1732年-1765年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕國康(代理) || align ="center"|<small> 罕国海之弟 || align ="center"|<small> 1765年-1771年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕朝愛(罕朝瑗) || align ="center"|<small> 罕国康长子 || align ="center"|<small> 1771年-1803年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕延壽(代理) || align ="center"|<small>罕朝愛三子<ref>中央研究院歷史語言研究所 http://archive.ihp.sinica.edu.tw/ttscgi/ttsqueryxml?0:0:mctmetaxml:RN%3D123774</ref>|| align ="center"|<small> 1803年-1808年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕君相 || align ="center"|<small>罕朝愛長孫(罕朝爱子罕延所长子) || align ="center"|<small> 1808年-1820年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕廷璧(代理) || align ="center"|<small>罕延所二弟、罕延寿二兄 || align ="center"|<small> 1820年-1825年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small>沙玛娃丽(代理) || align ="center"|<small>罕恩沛之母 || align ="center"|<small>1825年-1836年 | | align ="center"|<small>沙玛娃丽(代理) || align ="center"|<small>罕恩沛之母 || align ="center"|<small>1825年-1836年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕恩沛 || align ="center"|<small>罕廷璧之侄 || align ="center"|<small> 1836年-1851年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕恩澤 || align ="center"|<small>罕恩沛之弟 || align ="center"|<small> 1852年-1858年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕榮陞 || align ="center"|<small>罕恩泽次子 || align ="center"|<small> 1858年-1897年 | ||
|- | |- | ||
| align ="center"|<small>[[罕 | | align ="center"|<small>[[罕华基]]<br>傣名:罕撫法 || align ="center"|<small>罕荣陞之子 || align ="center"|<small> 1897年-1915年 | ||
|- | |- | ||
| rowspan=2 align ="center"| <small> | | rowspan=2 align ="center"| <small>民國 | ||
| align ="center"|<small> | | align ="center"|<small>罕富國 || align ="center"|<small>罕华基之子 || align ="center"|<small>1915年-1933年 | ||
|- | |- | ||
| rowspan=1 align ="center"| <small>耿馬設治局 | | rowspan=1 align ="center"| <small>耿馬設治局 | ||
| 第124行: | 第108行: | ||
==參考文獻== | ==參考文獻== | ||
{{reflist|refs= | {{reflist|refs= | ||
<ref name="清史稿卷74">{{cite book|title=《清史稿》卷74|url=https://zh.wikisource.org/wiki/%E6%B8%85%E5%8F%B2%E7%A8%BF/%E5%8D%B774}}</ref> | <ref name="清史稿卷74">{{cite book|title=《清史稿》卷74|url=https://zh.wikisource.org/wiki/%E6%B8%85%E5%8F%B2%E7%A8%BF/%E5%8D%B774}}</ref> | ||
<ref name="永德縣志">{{cite book|author=魯成旺|title=《永德縣志》|year=1994|publisher=雲南人民出版社|isbn=7-222-01630-9}}</ref> | <ref name="永德縣志">{{cite book|author=魯成旺|title=《永德縣志》|year=1994|publisher=雲南人民出版社|isbn=7-222-01630-9}}</ref> | ||
<ref name="鎮康縣誌">{{cite book|author=蕭德虎,雲南省鎮康縣誌編纂委員會|title=《鎮康縣誌》|year=1992|publisher=四川民族出版社}}</ref> | <ref name="鎮康縣誌">{{cite book|author=蕭德虎,雲南省鎮康縣誌編纂委員會|title=《鎮康縣誌》|year=1992|publisher=四川民族出版社}}</ref> | ||
<ref name="趙明生">趙明生,永壽考一。〈永昌郡治永壽縣今地考〉</ref> | <ref name="趙明生">趙明生,永壽考一。〈永昌郡治永壽縣今地考〉</ref> | ||
<ref name="朱德普">{{cite journal|author=朱德普|title=〈臨滄地區傣族勐神崇拜及其內涵探析〉|journal=《雲南師範大學學報(哲學社會科學版)》|year=1996|issue=第2期}}</ref> | <ref name="朱德普">{{cite journal|author=朱德普|title=〈臨滄地區傣族勐神崇拜及其內涵探析〉|journal=《雲南師範大學學報(哲學社會科學版)》|year=1996|issue=第2期}}</ref> | ||
<ref name="臨滄市府a">{{cite web|title=〈臨滄大事記 清朝部分〉|website=臨滄市政府公眾信息網|url=http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16202.html|archiveurl=https://archive.is/20121127041706/http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16202.html|archivedate=2012-11-27|deadurl=yes}}</ref> | <ref name="臨滄市府a">{{cite web|title=〈臨滄大事記 清朝部分〉|website=臨滄市政府公眾信息網|url=http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16202.html|archiveurl=https://archive.is/20121127041706/http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16202.html|archivedate=2012-11-27|deadurl=yes}}</ref> | ||
<ref name="臨滄市府b">{{cite web|title=〈臨滄大事記 明朝部分〉|website=臨滄市政府公眾信息網|url=http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16201.html|archiveurl=https://archive.is/20121127155106/http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16201.html|archivedate=2012-11-27|deadurl=yes}}</ref> | <ref name="臨滄市府b">{{cite web|title=〈臨滄大事記 明朝部分〉|website=臨滄市政府公眾信息網|url=http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16201.html|archiveurl=https://archive.is/20121127155106/http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lcnj/200603/16201.html|archivedate=2012-11-27|deadurl=yes}}</ref> | ||
<ref name="罕裕卿先生傳略">{{cite web|title=罕裕卿先生傳略|url=http://tw.myblog.yahoo.com/jw!93HJAW6YBRn7TnoGPymMBQ--/article?mid=1096&next=1092&l=a&fid=6|accessdate=2012-05-27}}{{dead link|date=2018年4月 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | <ref name="罕裕卿先生傳略">{{cite web|title=罕裕卿先生傳略|url=http://tw.myblog.yahoo.com/jw!93HJAW6YBRn7TnoGPymMBQ--/article?mid=1096&next=1092&l=a&fid=6|accessdate=2012-05-27}}{{dead link|date=2018年4月 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | ||
}} | }} | ||
| 第144行: | 第120行: | ||
{{傣族}} | {{傣族}} | ||
{{云南土司}} | {{云南土司}} | ||
{{明朝云南行政区划}} | |||
{{清朝云南行政区划}} | {{清朝云南行政区划}} | ||
{{FW|耿馬司|Jasonzhuocn}} | |||
[[Category:临沧市行政区划史]] | |||
[[Category:临沧行政区划史]] | |||
[[Category:耿马傣族佤族自治县]] | [[Category:耿马傣族佤族自治县]] | ||
[[Category:傣族史]] | [[Category:傣族史]] | ||